Trong môn võ Vovinam - Việt Võ Đạo, chiến thuật không chỉ là cách phối hợp các đòn thế đơn lẻ mà là sự vận dụng linh hoạt nguyên lý "Cương Nhu Phối Triển" (cứng mềm kết hợp) để khắc chế đối phương.
Chiến thuật của Vovinam được chia làm hai dạng rõ rệt tùy theo mục đích: Chiến thuật thi đấu đối kháng (tính điểm/đài) và Chiến thuật tự vệ thực chiến (đời sống).
1. Chiến thuật trong Thi đấu Đối kháng
Trên thảm đấu có luật lệ và bảo hộ, chiến thuật thường xoay quanh việc tích lũy điểm số và khai thác sơ hở của đối thủ:
- Chiến thuật "Nhử đòn" (Phản công): Đây là lối đánh phổ biến của các võ sĩ có kinh nghiệm. Bạn chủ động giữ cự ly, dùng các đòn đấm nhẹ (đấm thẳng) hoặc di chuyển nhấp nhả để nhử đối phương ra đòn trước. Khi đối phương lao vào và lộ khoảng trống, bạn ngay lập tức phản công bằng các tổ hợp đòn mạnh như Đá tạt (Đá búng) hoặc Đấm múc.
- Chiến thuật Ép sân (Tấn công chủ động): Áp dụng khi bạn có lợi thế về thể lực hoặc đối thủ có tâm lý nhút nhát. Sử dụng các chuỗi đòn liên hoàn (Combo) kết hợp tay chân (ví dụ: Đấm thẳng -> Đấm lao -> Đá tạt vòng cầu) để dồn đối thủ vào góc thảm, khiến họ không kịp phản ứng.
- Chiến thuật Áp sát và Quật ngã: Vovinam có hệ thống các đòn quật, vật rất hiểm. Nếu đối thủ giỏi đá tầm xa, chiến thuật tốt nhất là áp sát nhanh để triệt tiêu tầm đá, dùng các kỹ thuật gài chân, quét trụ hoặc bắt chân đối phương để quật ngã xuống thảm ghi điểm lớn.
- Chiến thuật Khắc chế đòn chân: Khi đối phương tung đòn đá tầm cao, thay vì lùi lại, võ sĩ Vovinam thường chủ động bước tiến xéo 45 độ để thu hẹp khoảng cách (khiến đòn đá của đối thủ mất lực vì trúng phần đùi/hông thay vì mu bàn chân) rồi tổ hợp đấm phản công.
2. Chiến thuật trong Tự vệ Thực chiến (Đời sống)
Trong tình huống nguy hiểm ngoài đời thực (không có luật lệ), chiến thuật Vovinam thay đổi hoàn toàn, ưu tiên hiệu quả, nhanh gọn và an toàn:
- Chiến thuật "Nhu thắng Cương" (Mượn lực phản đòn): Khi đối thủ hung hãn lao vào đấm hoặc ôm ghì, người học Vovinam không dùng sức mạnh để đỡ trực diện. Thay vào đó, áp dụng các tư thế né né tránh (Bộ pháp, Thân pháp) kết hợp với các thế Khóa gỡ để mượn chính đà lao tới của đối phương để bẻ khớp, khóa tay hoặc quật ngã họ.
- Đánh vào điểm yếu (Tấn công hiểm áp đảo): Không dây dưa tích điểm như thi đấu. Chiến thuật thực chiến là nhắm thẳng vào các vùng hiểm trên cơ thể như hạ bộ, chấn thủy, cổ họng, mắt hoặc khớp gối bằng các đòn chỏ (Cỏ chỏ), gối (Đòn gối) hoặc các cạnh bàn tay (Chém lối) để lập tức vô hiệu hóa khả năng tấn công của đối thủ.
- Chiến thuật "Bỏ chạy chiến lược": Một nguyên tắc thực chiến tối cao của Vovinam là tự vệ để thoát thân chứ không phải để phân thắng bại. Giải quyết nhanh gọn tình huống nguy hiểm (bằng 1-2 đòn) tạo khoảng trống để thoát khỏi vùng nguy hiểm là chiến thuật khôn ngoan nhất.
Hệ thống "Vũ khí chiến thuật" đặc trưng của Vovinam
- Đòn chân tấn công (Đòn bay kẹp cổ): Có 21 đòn chân cơ bản. Trong chiến thuật, các đòn chân thấp (1 đến 5) dùng để gạt trụ, quét chân; các đòn chân cao (như kẹp cổ số 11, 21) là vũ khí bí mật, tung ra bất ngờ khi đối phương mất tập trung để dứt điểm trận đấu.
- Chiến thuật Phối hợp "Tay trước - Chân sau": Luôn dùng đòn tay (đấm, xẻo) làm đòn nghi binh, che mắt đối phương, sau đó mới tung đòn chân (đá lái, đá tạt) từ phía sau để ghi điểm quyết định.